મુખપૃષ્ઠજિલ્લા વિષે ઈતિહાસ

ઈતિહાસ

ઈતિહાસ
કાઠીયાવાડમાં કોક દિ ભૂલો પડ ભગવાન... સંતો, મહંતો, શુરવીરોની આ ભૂમિ કાઠીયાવાડ, રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીનો આ દેશ, વર્ષો પહેલાં અસ્પૃશતા નિવારણના પાઠ જેમણે શીખવા અને વૈષ્ણવ જન તો તેને કહીએ પીડ પરાઇ જાણે રે... ગીતના ભકત કવિ નરસિંહ મહેતાની આ ભૂમિ, એશિયાભરમાં એકમાત્ર ગીરનાં જંગલમાં વનરાજ સિંહનું રહેઠાણ અને સાવઝની ડણકો સાંભળીને થતો રોમાંચક અનુભવ.
રાજકોટ નગર આજી નદીના કાંઠે ૧૬૧૦ની સાલમાં વસ્‍યું એ સમાનાં ઠાકોર વિભાજીએ આ શહેરની સ્થાપના કરી. ર૮ર ચો. સ્‍કવેર. માઇલ અને ૬૪ ગામો ધરાવતું રાજ હતું. ૧૭ર૦ની સાલમાં સોરઠ પ્રાંતના નાયબ ફોજદાર માસુમખાને ઠાકોર મેરામણજી બીજાને લડાઇમાં હરાવા અને રાજકોટ સર કર્યુ અને રાજકોટનું નામ માસુમાબાદ રાખવામાં આવ્યુ. ફરી પાછું ૧૭૩રમાં ઠાકોર મેરામણજીના પાટવી કુંવર રણમલજીએ પિતાનું વેર લેવા માસુમખાનને રાજકોટમાં ઠાર કર્યો અને રાજકોટ જીતી લીધું. આ વિજયની સાથે આ નગરનું નામ ફરીથી રાજકોટ રખાયું.
અંગ્રેજોનાં શાસનકાળ દરમિયાન ૧૮રરની સાલમાં રાજકોટમાં બ્રીટીશ એજન્સીની સ્થાપના થઇ અને તેને કાઠીયાવાડ એજન્સી નામ અપાયું. હાલનો કોઠી કંપાઉન્ડ વિસ્તાર જયાં કસ્ટમ અને રેલવેની કચેરીઓ બેસે છે ત્‍યાં એ સમયે બ્રીટીશ પોલીટીકલ એજન્ટની કચેરી અને નિવાસ હતાં એ સમયે રાયક નાયક ટાવર-બેડી નાયક ટાવરની અંદરનો વિસ્તાર રાજકોટનો વિસ્તાર હતો. ફરી ગઢની રાંગ હતી. જયારે હાલનો સદર વિસ્તાર એજન્સીનો હતો.
૧૮૮૯માં રાજકોટ-વાંકાનેર સાથે રેલવેથી જોડાયું. ૧૮૯૩માં રાજકોટને જેતલસર સાથે રેલવે લાઇનથી સાંકળી લેવામાં આવું. એ સમયની મીટરગેજ રેલવે લાઇન હાલનાશહેરના ધોરી નસ જેવા ઢેબર રોડ ઉપરથી પસાર થતી હતી.
આજી કાંઠે વસેલા રાજકોટને પાણી પૂરૂં પાડવા માટે ૧૮૯પની સાલમાં લાલપરી તળાવ બાંધવામાં આવ્‍યું. બે વર્ષ પછી ડેરી તથા અશ્વાલા સ્થપાયા.

૧૯ર૧ની સાલમાં કાઠીયાવાડ રાજકીય પરિષદની પહેલી બેઠક રાજકોટમાં મળી અને ૧૯ર૩માં ઠાકોર સાહેબ લાખાજીરાજે પહેલી પ્રતિનિધિ સભાની સ્થાપના કરી વહીવટને લોકાભિમુખ બનાવો.

૧૯રપમાં મહાત્મા ગાંધી રાજકોટ આવા અને રાષ્ટ્રીય શાળાની પ્રવૃત્તિનો પ્રારંભ થયો. આજે તે ગ્રામોદ્યોગ પ્રવૃત્તિ અને પ્રખ્‍યાત પટોળા માટેનું મહત્વનું કેન્દ્ગ બની ગયું છે.

૧૯૩૭માં દિવાન વિરાવાળાના જુલ્મી તંત્ર સામે બેચરવાલા વાઢેરે તહોમતનામું પોકાર્યુ અને ૧૯૩૮માં રાજકોટ સતાગ્રહ શરૂ થયો જેનું સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે આવીને સમાધાન કરાવ્‍યું. પાછળથી તેનો ભંગથયો એટલે રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજીએ રાષ્ટ્રીય શાળામાં ઉપવાસ શરૂ કર્યા. ૧૯૪રની હિન્દ છોડો ચળવળ સમો રાજકોટ ભૂગર્ભ લડત પ્રવૃત્તિઓનું મહત્વનું કેન્દ્ગ બની રહ્યું.
આગળ જુઓ

છેલ્લા સુધારાની તારીખ : 14/9/2017

વપરાશકર્તાઓ : 682305